Marbod Renski (u. 1123): Pesmi
Srednjeveške pesmi, zbrane v monografiji Johna Boswella Krščanstvo, družbena strpnost in homoseksualnost, v tokratnem junijskem ciklu Duhovne misli dneva pričajo o nadčasovnosti ljubezni, umetnosti in strpnosti prav toliko kot o sovraštvu, propagandi in nestrpnosti. Naj nas ljudstvo leta gospodovega 2026 strezni, da niso ne domnevno premeteni homofobni argumenti ne domnevno novotarna homoerotična lirika produkt moderne dobe. Nisi ti tisti, ki uči veke, davni vek uči tebe.
Danes beremo iz zbirke Pesmi Marboda Renskega iz dvanajstega stoletja. Rennski je bil učitelj Balderika Dolskega, ki smo ga spoznali v prvi epizodi, predstojnik izjemno vplivne šole v Chartresu, kancler in učitelj na stolni šoli v Angersu in škof v Rennesu, po katerem se ga je zgodovina zapomnila. Kakor domala vsi gejevski pesniki tedanjega časa je pisal predvsem standardno nabožno liriko.
»Dissuasio amoris Venerei«
Egregium vultum modica pinguedine fultum,
Plus nive candentem, plusquam rosa verna rubentem,
sidereum visum, spondentem mollia risum,
flammea labrorum libamina subtumidorum,
dentes candentes modicos seriemque tenentes,
membraque cumn succo, moresque bonos sine fuco
illa puella gerit quae se mihi jungere quaerit.
Hanc puer insignis, cujus decor est meus ignis,
diligit hanc, captat, huic se placiturus adaptat;
quae, puero spreto, me vult, mihi mandate: Aveto:
et mihi blanditur, quia respuo, pene moritur.
Si fecisset idem mihi turpis femina pridem,
ad Venerem motus fierem lascivia totus;
pectore nunc duro, nec verba, nec oscula curo,
oscula plena bonis lascivae perditionis,
illecebris quorum capitur captator amorum,
verba cor intrantum blandissima dulcia tantum
ut lectant mentem silices ferrumque gerentem;
sed mea dum crescit flecti vesania nescit;
oscula dum sperno spernens tamen oscula cerno,
verbaque blanda sonis animum motura spadonis,
quod quamvis cernam, non possum quin eas spernam;
durius est ferro telum quo saucius erro.
Vires alterius vitii fomes, necat hujus;
o res digna nota! dat amor contraria vota;
luxuriae vitio castissimus en ego fio,
quod duros mollit, hoc molitiem mihi tollit.
Quid sibi vult, quaeso, quod amoris cuspide laeso
displicet ipsa Venus? Quis avarus spernere fenus?
Quis lucra mereator? Quis fruges novit arator?
Versa natura mutantur pristina jura,
si cibus impastum facit, et lascivia castum,
si metus audacem, si mens secura fugacem.
Talis multa modi sunt hujus vincula nodi,
sed regnum Satanae vexat dissensio plane,
et se divellit dum culpam culpa repellit.
Regnum virtutum servat concordia tutum,
et solvi nescit dum pace sua coalescit.
Est igitur satius, ut castris applicer hujus,
quod sua pax munit, quam quod discordia punit,
quod stat mansurum, quam quod titubat ruiturum.
»Ad amicum absentem«
Si quid in urbe colis quod ames, quod perdere nolis,
idque colis pure, non tibi curia curae.
Omnes rumpe moras; damnum tibi crescit in horas;
hoc autem damnum, quia non reparabile, magnum.
Postpones omne quod te facit esse Callone.
Perdes in hac villa plusquam lucraris in illa:
namque quid tanti, quanti puer aequus amanti?
Qui nunc est aequus, fiat mora, fiet iniquus.
Blanditiis siquidem tentatur pluribus idem;
et qui tentatur, metus est ne decipiatur.
Ergo redi propere, si vis quod amas retinere.
Desine castellum, si vis retinere catellum.
»Satyra in amatorem puelli sub assumpta persona«
De puero quodam composuit Horatius odam,
qui facile bella possit satis esse puella.
Undabant illi per eburnea colla capilli,
plus auro flavi, quales ego semper amavi.
Candida frons ut nix, et lumina nigra velut pix,
implumesque genae grata dulcedine plenae,
cum in candoris vernabant luce ruboris.
Nasus erat justus, labra flammea densque venustus.
Effigies menti modulo formata decenti.
Qui corpus quaeret quod tectum veste lateret,
tale coaptet ei quod conveniat faciei.
Haec species oris radians, et plena decoris,
cor spectatoris face succendebat amoris.
Sed puerum talem, pulchrum nimis et specialem,
irritamentum quorumlibet aspicientum,
sic natura ferum plasmaverat atque severum,
vellet ut ante mori, quam consentiret amori.
Asper et ingratus, tanquam de tigride natus,
ridebat tantum mollissima verba precantum,
ridebat curas effectum non habituras,
et suspirantis lacrymas ridebat amantis.
Illos ridebat quos ipse mori faciebat;
impius ille quidem, crudelis et impius idem,
qui vitio morum corpus vetat esse decorum.
Bella bonam mentem facies petit, et patientem,
et non inflatum, sed ad haec et ad illa paratam.
Flosculus aetatis citus est, nimiae brevitatis.
Postquam marcescit, cadit, et revirescere nescit
haec caro tam levis, tam lactea, tam sine naevis,
tam bona, tam bella, tam lubrica, tamque tenella.
Tempus adhuc veniet, cum turpis et hispida fiet:
cum fiet vilis caro chara caro puerilis.
Ergo dum flores, maturos indue mores.
Dun potes et peteris, cupido dare ne pigriteris,
per quod carus eris, nec ob hoc minor efficieris.
Haec mandatorum, carissime, verba meorum
missa tibi soli multis ostendere noli!
Oddajo je pripravil Metod.
Pesmi je prevedla Mojca Šoštarko, manjkajoče prevode je dopolnil Metod.
Srednjeveško skladbo O Roma Nobilis sta izvajala Marjana Jocif na kljunasti flavti in Tilen Udovič na vieli (prevajalki in uredniku zbirke se zahvaljujemo za dovoljenje za uporabo pemi).
Tehnicirali so Robbie, Niña in Seliškar. Lektoriral Aleš. Brali smo Čeh, Patrik in Sara.
